hiper ebeveyne dikkat

ben bu Steven Pont abiyi sevmeye basladim. (hem yakisikli da) usenmedim, bi yazisini daha cevirdim (bi de bu sayede nefis bi deyimler sozlugu kesfettim):

Gunumuz kresinden uc sahne: irrasyonel bir hastalik korkusundan dolayi cocuklarinin kum havuzunda oynamasina kesinlikle izin vermeyen anne babalar, cocuklarinin gununun nasil gecmesi gerektigini her gun en ince detayina kadar planlayip talimat veren anne babalar ve aksam geldiklerinde endise icinde cocuklarinin kavga cikardigini duymayi bekleyen anne babalar. Bir tahminde bulunmak guc ancak zamanla baska gelisim problemlerine sebep olmak pahasina asiri korumaci bir tutumla cocuk buyuten anne babalarin sayisi giderek artiyor. Bu cocuklar gun boyu oyle yogun bir anne baba ilgisine maruz kaliyorlar ki sonunda ruh sagliklarini yitiriyorlar.

Asiri korumaci ebeveynler, ki burada kendilerini hiper ebeveynler olarak anmak isterim, herseyden once dunyayi cocuklarin korunmasini gerektiren bir yer olarak goruyorlar. Ve bunun geregi olarak cocugun hayatini mikro duzeyde yonetmeleri neticesinde cocugun yeni tutumlari ozgurce test edebilecegi bir ortam neredeyse kalmamis oluyor. Hollanda'da da online kameralardan ebeveynlerin cocuklarini her dakika izleyebilecekleri kresler coktan acildi bile.

Bu yeni hiper ebeveynlerin cocugun yasaminda en fazla etkin oldugu donemler kres yillari ve ergenlik. Burada bir tuhaflik yok; bu ikisi zaten en cok denemenin yapildigi ve en fazla hatanin yapilmak zorunda oldugu donemler ayni zamanda. Asiri korumaci ebeveynler tam da bu hatalarin onune gecmek istiyorlar. Bu sekilde cocugun onemli gelisim asamalarina ket vurduklarini fark edemiyorlar. Ornegin cocuklar hata yapmak ve hatanin sonuclari arasinda bir bag kurmayi ogrenmek zorundalar. Cocuk parktaki tirmanma aletinden dusup dizini yaraladiginda bir dahaki sefer daha fazla dikkat etmeyi ogrenir. Dusme sonucunda aci duyulmadigi zaman cocuk gormeyi ogrenememek tehlikesiyle karsi karsiya kalir. Almanya'da bazi sigorta sirketleri hali hazirda kreslerde riskli acik alanlara yatirim yapiyorlar, zira mevcut oyun alanlarinin uyandirdigi (sahte) guvenlik hissi yuzunden cocuklar buyuyunce oyle zavalli yetiskinler haline geliyorlar ki daha sonra sigortalarina kat be kat fazla masraf cikiyor. (c.n. Elif burda hoykurerek guler)

Hollanda'da boyle bir sorun olmadigini dusunenler icin ipucu niteliginde olacak bir arastirma yaptim ve 43'u cocuk gelisimcisi 15'i yonetici toplam 58 profesyonel kres calisaniyla gorustum. Bu profesyonellere gore, hizmet verdikleri ebeveynlerden %19'u asiri korumacilardan olusuyor. Bu anne babalarin cocuklari kendilerinden emin olmayan, hemen sucluluk duymaya hazir, asabi, baskalarina bagimli, utangac bir goruntu ciziyorlar ve gelisme geriligi gosteriyorlar. Asiri korumaci anne babalara sahip cocuklarin %17'sinde soyle semptomlar gozleniyor: urkeklik, motor gelisme geriligi, daha az "kalkisma" ve genel olarak kendi kendine yetme konusunda eksiklik.

Columbia Universitesinde psikiyatri profesoru olan Michael R Liebowitz ebeveynlerin koruma durtusunun ileriki yaslarinda cocuga problem cikardigini dusunuyor. Ona gore, "Overprotectiveness brings out the worst in kids," zira panik bozukluk gosteren hastalarinin onemli bir bolumunu hiper ebeveynlerin cocuklari olusturuyor.

Cocuklar uzerinde iki turlu sonuctan bahsedilebilir. Hiper ebeveynlerden muzdarip cogu cocuk ya kendi kendine hicbir sey basaramayacagina ya da yenilmez olduguna inaniyor. Bay Kaktus'ten ogrenerek buyudukleri "kendi kendini alkislama" yontemini yetiskinliklerinde icten ice muhafaza ediyorlar. Hiper ebeveynleri sayesinde ne bedensel ne ruhsal hicbir yara almamis olduklari icin carpik bir benlik algisi edinmis oluyorlar. Ebeveynleri onlara hayatin zorluklarini ogretmek yerine zorluklardan nasil kacinabileceklerini ogretmek hatasina dusmustu. Hiper ebeveynler cocuklarini daha ortaya cikmadan once sorundan kurtarir. Sorun da bu.

Ustelik asiri korumaci ebeveynler bu isi bedavaya da yapmiyorlar. Anlasma soyle: onlar cocuklarin hayat yoluna gercekten de puruzsuz bir sekilde kaldirim tasi doseyecekler, ama bunun sonucu olarak cocuklar da cok ciddi basari gosterecekler. Bazi hiper ebeveynler sert oyunlar gibi onemsiz seyleri bile dert ediyorlar. Zira basari once gelir. Amerika'da 40.000 okul oyun alanini coktan ortadan kaldirdi. Bunlar cok tehlikeli bulunuyordu ve zaten zaman kaybiydilar. Onemli olan derslerdi. Koruyucu evet. Ama bu cocuklar o en tepedeki universitelere girdikten hemen sonra problemler basliyor.

Harvard Universitesi rektor yardimcisi Dr Steven Hyman bu konuda cok endiseli. Yeni hasat entellektuel acidan eksiksiz ama yeni ogrencilerin ruhsal dayanikliligi muhtesem bir kariyere sahip olmak icin genellikle cok yetersiz. Ebeveynleri onlari ruzgardan oyle bir korumuslar ki, en ufak bir esintide devriliveriyorlar. Yanyana duran butun gunes sistemlerini ezbere biliyorlar ama bir anlasmazligi cozmekten acizler. Sorun ciktiginda her zamankinden daha cabuk ortaya cikan, her zamankinden daha siddetli bir akut anksiyete nobeti geciriyorlar.

Problem sadece ogrencilerde degil. Bircok genc de olabildigince uzun bir sure genc kalmak istiyor. Bedenleri yetiskinlige eristiginde dahi bilincli olarak cocuksu tutumlarini devam ettiriyorlar. 1960'ta 30 yasindaki erkeklerin %65'i, kadinlarin ise %77'si yetiskin davranisi gosteriyordu. 2000 yilinda bu oranlar erkeklerde sadece %31, kadinlarda ise %46. Refah seviyesi gibi baska bazi faktorler de bunda etkili ama yetistirme seklinin payini kucumsememeliyiz. Hiper ebeveynleri yuzunden cocuklar artik buyumek istemiyor.

Sonuc; yetistirme seklinin cikis noktasi kirilmalardan kacinmak oldugu zaman cocuklar mutlaka kirilgan oluyorlar. Boylece ebeveynler de en korktuklari sonucla, yani yetiskin yillarini zorlukla geciren cocuklarla karsi karsiya kaliyorlar.